Archive for the ‘Sadzarki’ Category

Sadzarka półautomatyczna

Sadzenie sadzarką półautomatyczną odpowiada czwartemu stopniowi mechanizacji M4, sadzenie zaś sadzarką automatyczną odpowiada piątemu stopniowi mechanizacji M5. Sadzarki mają ograniczoną prędkość ruchu, gdyż przy większych prędkościach tarcze przyrządu sadzącego obracają się, wyrzucając ziemniaki z kosza. Sadzarką automatyczną dwurzędową można zasadzić 4 ha dziennie przy dwuosobowej obsłudze, wliczając w to kierowcę ciągnika. Przy zasadzaniu większych plantacji stosuje się automatyczne czterorzędowe sadzarki o wydajności około 7 ha w ciągu 8-godzinnego dnia pracy. W ZSRR stosuje się też czterorzędowe sadzarki do kwadratowo- gniazdowego sadzenia. Jednakże ze względu na dużą pracochłonność przy wymierzaniu pola przed sadzeniem sadzarka ta w warunkach polskich nie rozpowszechniła się. Prowadzenie agregatów sadzarkowych w polu może odbywać się sposobem czółenkowym lub zagonowym. Na polach długich stosuje się czółenkowy sposób sadzenia, na polach zaś krótkich — sposób zagonowy. Na wydajność roboczą sadzarki w dużym stopniu wpływa właściwe napełnianie skrzyni sadzeniakami, gdyż zawartość jej wystarcza na wykonanie przejazdu roboczego długości około 450 m. Ziemniaki przeznaczone do sadzenia powinny być posortowane. Jakość pracy sadzarki jest najlepsza wtedy,gdy średnica sadzeniaków wynosi 4-6 cm, a ich ciężar około 70g. W czasie pracy obsługujący powinien regulować dopływ ziemniaków do przyrządów sadzących w ten sposób, aby w koszu sadzarki znajdowała się stale warstwa sadzeniaków grubości 10—15 cm. Najmniejszy wskaźnik nierównomierności ułożenia ziemniaków w rzędzie — 0,1 uzyskuje się przy sadzeniu znacznikiem-dołownikiem. Sadzarka automatyczna SK-2a daje wskaźnik 0,25, a przy stosowaniu sadzarek półautomatycznych zawieszanych wskaźnik nierównomierności wynosi 0,4. Opór roboczy dwurzędowej sadzarki w czasie pracy wynosi około 300-400 kG. W celu pełnego wykorzystania mocy ciągników stosuje się często sprzęgi pozwalające na doczepienie dwu, a nawet trzech sadzarek.

Organizacja pracy przy sadzeniu roślin- ziemniaków

Najniższy stopień mechanizacji M1 spotyka się na małych powierzchniach — w ogródkach, na działkach, gdzie sadzi się zazwyczaj przy użyciu prostych narzędzi ręcznych. Drugi stopień mechanizacji M2 , spotyka się w połowie uprawie na mniejszych zagonach, gdzie wysadza się pod pług jedno- lub dwuskibowy. Technologia sadzenia pod pług polega na umieszczaniu kłębów w połowie głębokości skiby i przykryciu w następnym przejściu, otwierającym kolejną bruzdę. Po zasadzeniu pod pług pole wyrównuje się broną. Sposób ten jest bardzo pracochłonny. W ciągu dnia jedna osoba może zasadzić około 0,15 ha. Ze względu na pracochłonność, na większych zagonach ziemniaki sadzi się pod znacznik-dołownik. Najczęściej stosuje się znacznik o 5 zębach drewnianych lub o 3 zębach zakończonych radełkami. Przed sadzeniem pod znacznik pole musi być wyrównane włóką lub zwałowane, aby widoczne były znaki. Pole znaczy się w dwu prostopadłych kierunkach i sadzi sadzeniaki na przecięciach śladów. Jeżeli znaki wyciągnięte są w jednym kierunku, sadzący musi sam określać odległość między sadzeniakami w rzędzie. Znacznik-dołownik wykonuje natomiast ramionami gwiazd dołki na sadzeniaki i tym samym odmierza odległości. Praca znacznikiem i znacznikiem-dołownikiem jest bardziej wydajna (do 1,8 ha dziennie) przy zastosowaniu sześcioosobowej obsługi, tj. pięciu osób sadzących i jednej donoszącej ziemniaki. Przy sadzeniu gniazdowym w dołkach umieszcza się po dwa lub więcej sadzeniaków. W trzecim stopniu mechanizacji M3 technologia pracy pozostaje ta sama, wprowadza się jedynie niekiedy ciągnik do obsypywania. Jak wynika ze schematów, w procesie sadzenia ziemniaków wykonywanym w niższych stopniach mechanizacji można wyróżnić wyraźne trzy operacje: wykonywanie dołka lub redliny, umieszczenie sadzeniaka i obsypywanie. Dopiero przy zastosowaniu sadzarki, w czwartym i piątym stopniu mechanizacji czynności te wykonywane są w jednym przejściu maszyny.

Sadzarka automatyczna

Sadzarka automatyczna do sadzenia kwadratowo-gniazdowego ma w redlicy wmontowany czteroramienny rotor, pozwalający okresowo wypadać ziemniakom do bruzdy. Obrót rotoru jest wywołany przez mechanizm uruchamiany węzłami drutu, wzdłuż którego porusza się maszyna. Stały odstęp węzłów drutu zapewnia podłużne rozmieszczenie ziemniaków dokładnie w jednakowych odległościach. Poza tym sadzarki te wyposażone są w siewniki nawozowe, z których nawóz równocześnie z sadzeniem jest przenoszony na łopatki rotor u. Dzięki temu nawóz wysiewany jest równocześnie z sadzeniakami. Kwadratowo-gniazdowe sadzenie ziemniaków rozpowszechnione na niektórych terenach ZSRR umożliwia stosowanie międzyrzędowej uprawy ziemniaków na krzyż, co całkowicie eliminuje ręczne prace pielęgnacyjne.

Tarczowy przyrząd sadzący

Tarczowy przyrząd sadzący składa się z obracającej się tarczy- koła chwytakowego, na którym umieszczone są chwytaki zabierające pojedyncze sadzeniaki ze skrzyni. Uchwycony łyżką chwytaka sadzeniak jest przytrzymywany przez palec i przenoszony wraz z chwytakiem podczas ruchu obrotowego koła chwytakowego ku przodowi nad redlicę. Gdy chwytak wraz z sadzeniakiem znajdzie się nad redlicą, wystająca na zewnątrz chwytaka krzywka sterująca natrafia na krzywkę zderzaka i odchyla palec otwierając chwytak. Wówczas sadzeniak wypada na dno utworzonej przez redlicę redliny. Regulację gęstości sadzenia przeprowadza się przez zmianę liczby chwytaków na kole chwytakowym, która może wynosić 9, 10, 11 lub 12. Wysadzone ziemniaki zostają przykryte przez umieszczone z tyłu sadzarki zagartywacze talerzowe formujące redlinę. Zamiast zagartywaczy talerzowych mogą być umocowane zagartywacze płaskie, za którymi porusza się mała brona; wówczas sadzarka sadzi płasko. Za skrzynią zasypową umocowuje się pomost obsługującego sadzarkę. Tarcze przyrządów sadzących otrzymują napęd od kół jezdnych sadzarki. Dźwignia włączająca napęd tarcz jest połączona układem cięgieł z redlicą i zagartywaczami, ustalając jednocześnie głębokość sadzenia i wysokość obsypywania, która nie powinna przekraczać 8 do 10 cm. Kształt redliny w zależności od zwięzłości gleby reguluje się kątem ustawienia zagartywaczy talerzowych. Im pod bardziej rozwartym kątem w stosunku do kierunku poruszania się sadzarki będą ustawione talerze, tym redlina będzie bardziej wysoko usypana, i odwrotnie.

Sadzeniak

W przyrządzie taśmowo-przenośnikowym czerpaki umieszczone na taśmie o obwodzie zamkniętym przechodząc przez warstwę wypadających ze skrzyni zasypowej sadzeniaków nabierają po jednym sadzeniaku. Sadzeniak po przeniesieniu nad otwór rury spadowej, po zajęciu odpowiedniego położenia przez czerpak, zostaje wpuszczony do redliny uformowanej przez redlicę. W sadzarkach tego typu stosuje się często dodatkowy mechanizm uzupełniający — korektor, którego czujnik kontroluje podczas pracy zawartość każdego czerpaka i jeżeli brak w nim sadzeniaka uruchamia urządzenie uzupełniające, które wrzuca do utworzonej przez czerpak komory brakujący sadzeniak. Do bębenkowego zasobnika korektora okresowo nakłada się ręcznie sadzeniaki. Umieszczone w równych mniej więcej odległościach w redlinie sadzeniaki zasypywane są zagartywaczami talerzowymi. Sadzarka z tarczowym przyrządem sadzącym, zazwyczaj dwukołowa doczepiana, ma umocowaną na ramie skrzynię zasypową, z której sadzeniaki wysypują się cienką warstwą przez szczelinę do kosza przyrządów sadzących. Szerokość szczeliny można regulować za pomocą zasuwy regulacyjnej. Sadzarki tego typu, zazwyczaj dwurzędowe, są zaopatrzone w dwa tarczowe przyrządy sadzące, czerpiące sadzeniaki z jednego kosza.

Przewody rurowe

W najprostszych sadzarkach półautomatycznych przyrządem sadzącym jest kilka przewodów rurowych umieszczonych nad redlicami, przez które pracownicy obsługujący maszynę na sygnał dźwiękowy wpuszczają sadzeniaki w bruzdy utworzone przez redlicę, po czym zagartywacze zasypują sadzeniaki. Sadzarka półautomatyczna pozwala wprawdzie za jednym przejściem wykonać bruzdkę, w którą zostaje wrzucony sadzeniak i uformować redlinę po zasypaniu sadzeniaków, jednakże nie zapewnia ona dostatecznej równomierności sadzenia i obsługa jej jest stosunkowo pracochłonna. Pewnym ułatwieniem obsługi w bardziej udoskonalonych sadzarkach półautomatycznych jest zastosowanie taśmowego lub tarczowego układu komórkowego, który samoczynnie opuszcza sadzeniaki w równomiernych odstępach do redliny utworzonej redlicą. Poruszające się za sadzarką zagartywacze zasypują wysadzone ziemniaki, dzięki czemu w ciągu jednego przejścia maszyny zostaje wykonany cały proces sadzenia, przy którym konieczne jest jednak stałe ręczne wkładanie sadzeniaków do komórek sadzarki. Sadzarki półautomatyczne znajdują zastosowanie głównie do sadzenia jarowizowanych sadzeniaków, z którymi trzeba bardzo ostrożnie się obchodzić, aby nie uszkodzić kiełków. Zasada działania przyrządów sadzących w sadzarkach automatycznych jest w pewnym sensie podobna do zasady działania przyrządów wysiewających w siewnikach jednonasiennych. Zadaniem przyrządów w obu wypadkach jest uchwycenie pojedynczych nasion w siewnikach czy sadzeniaków w sadzarkach i opuszczenie ich w równych odstępach w utworzonej przez redlicę redlinie. Wśród różnych rozwiązań przyrządów sadzących wyróżnić można dwie grupy przyrządów: taśmowo- przenośnikowe, czyli czerpakowe i tarczowo-chwytakowe.

Konny znacznik-dołownik

Najprostszym narzędziem usprawniającym proces sadzenia ziemniaków jest konny znacznik-dołownik. Niekiedy stosuje się również ciągnikowe znaczniki-dołowniki. Częściami roboczymi tego narzędzia są tarcze z łopatkami umocowanymi przegubowo na ramie podporowej na dwu kołach jezdnych. Przed tarczami łopatkowymi umieszczone są zęby spulchniające. Odległość dołków w rzędzie zależy od liczby i sposobu zamocowania łopatek na tarczy. Na tarczy może być umocowanych 4, 5 lub 6 łopatek. Łopatki można mocować na mniejszej lub większej średnicy tarczy, dzięki czemu zmieniają się odległości między dołkami przy tej samej liczbie łopatek na tarczy. Głębokość zagłębiania się łopatek w glebie można regulować ciężarkami umieszczonymi na osi tarczy. Po umieszczeniu sadzeniaków w dołkach przykrywa się je glebą za pomocą obsypników konnych lub ciągnikowych. Przykrycie sadzeniaków jest dobre wtedy, gdy narzędzia obsypujące idą śladami narzędzi użytych do sadzenia. Narzędzia tego samego typu zawieszane na ciągniku dają większą oszczędność nakładu pracy niż narzędzia konne. Jeżeli np. czterorzędowym konnym dołownikiem w ciągu 8 godzin można przygotować pole o powierzchni 3,6 ha, to takim samym narzędziem ciągnikowym w tym samym czasie można przygotować pole o powierzchni około 6 ha. Pozostaje jednak nadal pracochłonna czynność ręcznego układania ziemniaków w dołkach.

Zasady działania części roboczych narzędzi i maszyn do sadzenia ziemniaków

W zależności od sposobu sadzenia ziemniaków— rzędowego lub kwadratowego — ustala się odległości rzędów w granicach od 60 do 70 cm i odległości sadzeniaków w rzędach (przy rzędowym sadzeniu) w granicach od 30 do 40 cm. Szerokość międzyrzędzi dla danych warunków agrotechnicznych dobiera się z uwzględnieniem rozstawów maszyn do sadzenia i sprzętu oraz rozstawów kół ciągników, kierując się dążeniem do zunifikowania tych rozstawów w uprawach międzyrzędowych innych roślin okopowych, a zwłaszcza buraków. W tym wypadku chodzi głównie o to, aby uniknąć pracochłonnej czynności zmiany rozstawu kół w ciągniku przy przechodzeniu z jednego pola na inne przy uprawie międzyrzędowej, gdyż nieprodukcyjne prace montażowe obniżają znacznie efekt mechanizacji uprawy międzyrzędowej. Zachowując określoną wielkość powierzchni przypadającej na roślinę (przy ziemniakach około 2000 do 2400 cm2) większa szerokość międzyrzędzi jest korzystniejsza, gdyż zmniejsza się niekorzystny wpływ ugniatającego działania kół ciągnika na układ korzeniowy uprawianych roślin.