Archive for the ‘Siewniki’ Category

Opór pracy siewnika

Opór pracy siewnika składa się z oporu pracy redlić (w jednej trzeciej) i oporu toczenia maszyny po spulchnionym podłożu (około dwie trzecie). Odnosi się to głównie do siewników z redlicami radełkowymi. Dla siewników z redlicami talerzowymi stosunek ten jest nieco inny, gdyż opory pracy redlić biorą znacznie większy udział procentowy w ogólnej sumie oporów. Koła przetaczają się .łatwiej na twardszym podłożu, natomiast redlice muszą pokonywać stosunkowo znacznie większy opór zwięzłej gleby. Opory pracy pojedynczych redlić kształtują się następująco: redlice radełkowe 3—5 kG, jednotalerzowe 6—8,5 kG, dwu- talerzowe 7—9,5 kG. Opór roboczy całego siewnika waha się zwykle w granicach 70—130 kG na metr szerokości roboczej. Opór stawiany przez stosowane u nas często siewniki o szerokości roboczej 3 m wynosi około 240 kG. Jak z tego widać, opory siewników w porównaniu z innymi maszynami i narzędziami są stosunkowo nieduże, dlatego też w celu pełniejszego wykorzystania mocy ciągnika trzeba w miarę możliwości łączyć ze sobą dwa lub trzy siewniki, stosując w tym celu specjalne sprzęgi. Dla pełnego zmechanizowania prac przy siewie istotne znaczenie ma należyta organizacja i zmechanizowanie prac przy załadunku siewników nasionami.Uzupełnienie nasion w siewnikach najlepiej jest wykonywać na uwrociu przy drodze przylegającej do zagonu. Długość przejazdu siewnika l pomiędzy jednym a drugim napełnieniem skrzyni wynosi: l =10 000 • G • y/Q•S [m] , gdzie:l [m]—długość przejazdu siewnika między kolejnymi napełnieniami,G [kg] -pojemność skrzyni,y [-] -współczynnik wykorzystania pojemności skrzyni, (0,8 do 0,9), normatyw wysiewu, szerokość robocza siewnika,Q [kg/ha] — normatyw wysiewu, S [m] – szerokość robocza siewnika. Najkorzystniejsza, przeto długość zagonu L [m] wynosi Lmax=1/2= 0,5 • 10 000 Gy/Q • S [m] Przy mniejszej długości zagonów od Lraax liczba przejść agregatu i (licząc przejazdy wzdłuż zagonu i z powrotem) między jednym napełnieniem skrzyni a drugim wynosi i =l/2L =5000*G y/L*G*S [-] odległość zaś x pomiędzy poszczególnymi punktami uzupełniania materiału siewnego przy siewie czółenkowym: x = 2 i • S [m]. Napełnianie siewników nasionami może być zmechanizowane przez zastosowanie specjalnych samochodów dostawczych, standardowych samochodów ciężarowych wyposażonych w transportery do nasion lub specjalnie przystosowanych do tego przyczepek ciągnikowych.Przy napełnianiu i obsłudze siewników w polu, ze względu na niebezpieczeństwo okaleczenia ręki prętami mieszadła, wszelkiego rodzaju przegarnianie nasion w skrzyni siewnika podczas pracy dozwolone jest jedynie za pomocą specjalnie przeznaczonej do tego celu drewnianej łopatki. Umieszczony wzdłuż siewnika stopień ułatwia kontrolę pracy siewnika oraz umożliwia przetykanie przewodów w wypadku ich zatkania. Wbudowywany w niektórych nowoczesnych siewnikach licznik zasianej powierzchni ułatwia określenie wykonanej pracy.

Szerokość robocza siewnika

Szerokość robocza siewnika może być większa, równa lub mniejsza od rozstawu kół jezdnych siewnika. Najwłaściwsza jednakże jest szerokość zgodna z rozstawem kół tylnych siewnika, czego warunkiem jest unifikacja szerokości międzyrzędy roślin uprawnych. Zgodność szerokości roboczej siewnika z rozstawem kół jezdnych znacznie ułatwia organizację pracy maszynami i pozwala na szybkie przechodzenie od niższych do wyższych stopni mechanizacji procesów technologicznych w rolnictwie. Szczególnej staranności i umiejętności wymaga ustawienie redlić do siewu pasowo-rzędowego. Ustawianie redlić trzeba zaczynać od środka siewnika, z tym że w połowie maszyny może być redlica, środek międzyrzędzia lub środek pasa siewnego. Skrajne redlice mogą być zbliżone do koła najwyżej w odległości 6 cm. Bliższe ustawienie redlicy naraża ją na zasypywanie glebą przez szprychy koła. Często na skrajne redlice zakłada się talerzyki ochronne. Podczas siewu kierowca prowadzi ciągnik prawym kołem przednim śladem znacznika. Po nawróceniu agregatem kierowca prowadzi ciągnik śladem znacznika. Gwarantuje to zachowanie stałej szerokości międzyrzędzia przy kolejnych dwu sąsiednich przejazdach. Ramię znacznika można wydłużąc lub skracać w zależności od szerokości roboczej agregatu i rozstawu kół ciągnika. W siewnikach konnych rolę znacznika spełnia tzw. przodek. Rozstaw kół przodka jest zmienny i zależy od szerokości roboczej siewnika. Siewnik konny prowadzi się przednim kołem śladem koła tylnego. Siewniki podczas pracy mogą być sprzęgane w agregaty dwu- lub trzymaszynowe. Przejazdy agregatu po polu wykonywane są przy siewie zarówno sposobem czółenkowym, jak i zagonowym, czyli bezpętlowym. Duże znaczenie dla prawidłowego obsiania uwroci ma dobór ich szerokości.

Regulację siewnika

Regulację siewnika i próbę wysiewu należy powtarzać tak długo, aż ciężar nasion wysianych do rynien będzie odpowiadał z dokładnością + 2% wyliczeniom teoretycznym. Równocześnie z próbą wysiewu sprawdza się ilość uszkodzonych nasion, podkładając pod jedną lub dwie redlice tacę, najlepiej pomalowaną na czarno. Oblicza się następnie procent nasion uszkodzonych w stosunku do wysianych przy odpowiedniej liczbie obrotów przyrządów wysiewających. Uszkodzenie nasion może mieć miejsce przy wysiewie siewnikiem o mokrych lub zardzewiałych przyrządach wysiewających. Uszkodzenie nasion może następować w wypadku nadmiernego zużycia miejsc trących przyrządu wysiewającego lub też nieodpowiedniego doboru typu przyrządów wysiewających do wielkości wysiewanych nasion. Szczególnie ważne jest określenie dokładnej szerokości roboczej siewnika i ustalenie prawidłowego rozstawu redlić. Ponieważ z jednej i z drugiej strony redlicy znajduje się pół międzyrzędzia, wobec tego szerokością roboczą siewnika jest iloczyn liczby redlić, jaka może zmieścić się między kołami jezdnymi i szerokości międzyrzędzi. S — i * m [m] , gdzie: S [m] — szerokość robocza maszyn, i [szt.] — liczba redlić, m [m] — szerokość międzyrzędzia.

Organizacja pracy siewu nasion

Przed rozpoczęciem pracy siewnikiem przeprowadza się dokładny przegląd techniczny. Usuwa się ze skrzyni nasiennej wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia, sprawdza działanie wszystkich mechanizmów ruchomych siewnika — podnoszenie i opuszczanie redlić, napęd przyrządów wysiewających itp. Duże znaczenie ma ustawienie jednakowej szczeliny wylotowej przyrządów wysiewających, gdyż może to być powodem nierównomiernego wysiewu nasion. W celu ustalenia ilości wysiewu na jednostkę powierzchni i przeprowadzenia kontroli dokładności wysiewania, podstawia się pod redlice pudełka lub skrzyneczki i obraca się określoną liczbę razy kołem lub korbą, określając następnie ciężar wysianych nasion przez przyrządy wysiewające. Przy przeprowadzaniu próby wysiewu w starych typach siewników unosiło się koło napędzające, a pod redlice podkładało się płachtę w celu zebrania i zważenia nasion. W nowych typach siewników opuszcza się rynny i skierowuje się do nich wysiewane nasiona. Przyrządy wysiewające można napędzać pokręcając kołem jezdnym lub specjalną korbą. Przed rozpoczęciem próby trzeba wykonać kilka obrotów korbą, aby napełnić przyrządy wysiewające nasionami. Wysiane nasiona waży się i sprawdza zgodność wysiewu z założonymi normami, z dokładnością ±2%. Teoretyczną ilość wysiewu oblicza się według wzoru: qn = 0,1 • Q • S• D • π • n [g] , gdzie: Qn [g] — ilość wysianych przez siewnik przy próbie nasion na n obrotów koła, Q [kg/ha] — normatyw wysiewu nasion, S [m] — szerokość robocza siewnika, D [m] — średnica koła jezdnego, n [obr] — liczba obrotów koła lub korby przy próbie.

Siewnik do nasion

Różnorodność potrzeb i warunków siewu była przyczyną tworzenia coraz to nowszych i bardziej pomysłowych rozwiązań siewników do nasion. Wiele lat przetrwały niemal niezmienione siewniki rzutowe do traw i koniczyn w formie siewników taczkowych lub jednokonnych. Podobnie niewiele zmieniły się siewniki rzędowe konne, których spotyka się wiele odmian, różniących się głównie szerokością roboczą i ewentualnie rodzajem przyrządu wysiewającego. Pierwsze ciągnikowe siewniki zbożowe różniły się od konnych głównie większą szerokością roboczą i naturalnie większą sztywnością konstrukcji. Dopiero wprowadzenie nośników narzędzi dało początek nabudowaniu siewnika na ciągnik-nośnik lub siewnika segmentowego na półnośnik narzędzi. Dzięki zastosowaniu podnośnika do narzędzi zawieszanych powstała możliwość zawieszania siewnika (niezbyt szerokiego) wprost na cięgłach podnośnika hydraulicznego ciągnika. Zastosowanie opon gumowych w siewnikach łagodzi wstrząsy, co znakomicie wpływa na poprawienie równomierności siewu. Ciągniki zaopatrzone w wynośne cylindry hydrauliczne mogą być agregatowane z nowoczesnymi siewnikami, przystosowanymi do sterowania hydraulicznego. Są to zazwyczaj siewniki kombinowane do nawozów, zboża i traw, o dużej szerokości roboczej. Dobre wyniki pod względem równomierności wysiewu w różnych warunkach daje wyjątkowo prosto zbudowany siewnik zbożowy z odśrodkowym przyrządem wysiewającym. W siewniku tym zasysane wraz z powietrzem ziarno jest stosunkowo równomiernie rozdzielane do poszczególnych przewodów nasiennych, a stąd do poszczególnych redlić.

Zasady działania siewników do siewu precyzyjnego

Zupełnie inną budowę, w porównaniu z siewnikami zbożowymi, przedstawiają sobą przyrządy wysiewające do siewu precyzyjnego. Jeden z najstarszych przyrządów — chwytakowy nie jest już obecnie stosowany w siewnikach, gdyż działa zawodnie przy większych liczbach obrotów oraz powoduje uszkadzanie nasion. Drugim typem przyrządu do siewu precyzyjnego, czyli tzw. punktowego, jest przyrząd wysiewający komórkowy, taśmowy, bębnowy, czerpakowy lub tarczowy, w którym część wybierająca, np. taśma, bęben, czerpak lub tarcza z komórkami o określonych wymiarach i kształcie przechodzi przez warstwę nasion zagarniając pewną ich ilość, po czym urządzenie oczyszczające zgarnia nadmiar nasion, pozostawiając tylko nasiona umieszczone w komórkach części roboczej. Nasiona te wypadają w równych odstępach z komórek do redlicy pod własnym ciężarem lub są wyrzucane pod działaniem urządzenia opróżniającego komórki. Siewniki tego typu są budowane zwykle jako oddzielne zespoły wysiewające, zaopatrzone w skrzynię nasienną, w której mieści się przyrząd precyzyjnego wysiewu, oraz w redlicę. Zespoły takie, w formie samodzielnie działających segmentów, mogą pracować oddzielnie lub mogą być łączone w agregaty wysiewające. W agregatach tych często do siewników nasiennych dołącza się siewniki nawozowe. Specjalną budowę mają siewniki do siewu gniazdowego, a zwłaszcza kwadratowo-gniazdowego. Zadaniem tych siewników jest wyrzucanie odliczonych nasion (przyrządem jednonasiennym) w odległościach równych rozstawieniu rzędów. Przy siewnikach tych podczas jazdy powrotnej nasiona muszą być wyrzucane w takich miejscach, aby możliwa była poprzeczna uprawa międzyrzędowa. Ze względu na zastosowanie szerokich międzyrzędzi dla roślin sianych „kwadratowo“ (np. kukurydza) siewnik nie ma jednej wspólnej skrzyni nasiennej, lecz składa się z oddzielnych segmentów. Całość jest zespołem oddzielnych siewników jednorzędowych mających wspólną ramę, wspólny napęd i sterowanie przyrządów wysiewających. Jednym ze sposobów sterowania wysiewu jest rozciągnięcie wzdłuż pola drutu zaopatrzonego w węzły, które zahaczając o dźwignię jadącego siewnika powodują równoczesne wyrzucanie nasion ze wszystkich redlić.

Redlica

Redlica jest jedną z najważniejszych części roboczych siewnika. Jej zadaniem jest utworzenie płytkiej bruzdki w celu odpowiedniego ułożenia w glebie wysianych nasion. W zależności od wa runków agrotechnicznych, a głównie zwięzłości i wilgotności gleby, stosuje się jeden z trzech podstawowych typów redlić, a mianowicie: radełkową, płozową lub tarczową. Redlice radełkowe nadają się na rolę mocno przesuszoną i taką, którą trudno jest dobrze doprawić przed siewem. Redlice płozowe stosuje się na dobrze doprawionej i przygotowanej roli. Redlice talerzowe stosuje się na glebach zwięzłych albo w wypadku siewu na ściernisku lub polu zadarnionym, głównie do wysiewu roślin, których nasiona muszą być umieszczone głęboko w glebie. Redlice talerzowe wykonuje się jako jedno- lub dwutalerzowe. Podczas siewu ostrze redlicy formuje bruzdkę, do której przewód nasienny doprowadza nasiona. W celu zapobieżenia przedwczesnemu obsypywaniu się ścianek bruzdy, redlice płozowe zaopatrzone są w skrzydełka osłaniające. W redlicach dwutarczowych lejek doprowadzający nasiona umieszczony jest między talerzami, które nie tylko formują bruzdkę, lecz również spełniają rolę skrzydełek osłaniających. Redlice zagłębiają ciężaru i sił na nie działających. W celu uzyskania większej głębokości pracy redlicy, zwiększa się jej kąt natarcia lub nakłada się na dźwignie redlić specjalne ciężarki. W celu właściwego zagłębiania się w glebę redlice tarczowe pracują pod naciskiem sprężyn, mimo że ciężar ich dochodzi czasem do 20 kg. Regulując siłę nacisku sprężyny, reguluje się głębokość jej pracy. Ciężka stosunkowo redlica dwutarczowa dostatecznie zagłębia się w glebie pod własnym ciężarem. W celu ograniczenia głębokości jej pracy, na talerzach znajdują się dodatkowe taśmy tworzące pierścienie, ograniczające jej zagłębienie. Zmieniając średnicę pierścieni ograniczających można zmieniać głębokość umieszczenia nasion w roli. Należałoby jeszcze nadmienić, że położenie punktu zamocowania redlicy do siewnika wpływa również na jej zdolność zagłębiania się. Szczególne wymagania stawia agrotechnika technice wysiewu nasion buraków. Okazuje się bowiem, że przy wysiewie nasion buraków redlicą płozową w rządkach powstają niekiedy lekkie wgłębienia, w których początkowo gromadzi się rozmokła gleba, a następnie przy nie sprzyjających warunkach atmosferycznych zaskorupia się, utrudniając wschody roślin. Często puszczone za późno brony nie mogą zniszczyć tej skorupy. Aby zapobiec zaskorupianiu się rządków, stosuje się redlicę, za którą posuwają się zagarniacze lub kółko ugniatające. Szczególne zalety przedstawia sobą zespół składający się z dwu par kółek ugniatających. Między kółkami pierwszej pary umieszczony jest pierścień o nieco większej średnicy od średnicy kółek, tak że wystaje ponad nie około 2 cm. Pierścień wtłacza nasiona w glebę na określoną głębokość. Następnie podążająca druga para kółek ugniatających o ukośnych wieńcach formuje na rządku małą redlinkę, na której nie wytwarza się skorupa.

Opróżnianie skrzyni siewnika

W siewnikach produkcji krajowej uzyskuje się 3 przełożenia przez odpowiednie dobranie kół zębatych przekładni bocznej. Przy każdym z tych przełożeń można uzyskać 24 różne przełożenia za pomocą wielostopniowej skrzyni przekładniowej. W sumie stosując 3 przełożenia boczne uzyskuje się 72 różne możliwości regulacji ilości wysiewu. Przyrząd wysiewający typu kołeczkowego ma wiele zalet, gdyż nie reaguje na wstrząsy i nachylenia, pracuje zadowalająco przy zwiększonej szybkości, mało uszkadza nasiona i daje bardzo równomierny wysiew. Opróżnianie skrzyni siewnika z pozostałych nasion w niektórych siewnikach odbywa się przez obrócenie jej na osi kół. W siewnikach z kołeczkowymi przyrządami wysiewającymi najczęściej stosowane jest opróżnianie skrzyni przez odchylenie denek i wysypanie nasion do specjalnej rynienki. Rynienka ta jest wykorzystywana również do sprawdzania ilości wysiewu przy nastawianiu siewnika. Przyrządy wysiewające są połączone z redlicami za pośrednictwem przewodów nasiennych. Przewody nasienne mogą być wykonywane jako teleskopowe, lejkowe, spiralne lub elastyczne.

Kołeczkowy przyrząd wysiewający

Kołeczkowy przyrząd wysiewający odznacza się tym, że jest wyposażony w wymienne wałki wysiewające, zaopatrzone w kołeczki, zęby lub łopatki umieszczone nieprzesuwnie na wspólnym wale. Obracające się podczas siewu wałki wysiewające wygarniają ziarno ze skrzyni nasiennej do przewodów nasiennych. Pod każdym wałkiem wysiewającym przyrządu znajduje się sprężynujące dno, po którym przesuwają się nasiona w czasie wysiewu. Dna te umocowane są na wspólnej osi, pozwalającej na zmianę ich nachylenia. Wielkość szczeliny pomiędzy wałkami wysiewającymi a dnami ustala się wspólną dźwignią. Oprócz tego szczelinę w każdym przyrządzie wysiewającym można regulować za pomocą śruby regulacyjnej. Przy wysiewie nasion drobnych ustala się małą szczelinę, a przy grubych — dużą. W zależności od rodzaju wysiewanego ziarna stosuje się odpowiedni wał wymienny, na którym są zaklinowane albo wałki kołeczkowe do wysiewu zbóż, albo wałki zębate z częścią wypełniającą do wysiewu nasion drobnych, albo też wałki łopatkowe (motylkowe) do wysiewu nasion grubych. W nowoczesnych siewnikach wałki wysiewające wykonane są z masy plastycznej, odpornej na wszelkiego rodzaju działania mechaniczne. Uszkadzają one znacznie mniej nasion niż takie same wałki wykonane z żeliwa i stosowane w starszych typach siewników. Przy kołeczkowym przyrządzie wysiewającym zamknięcie lub otwarcie dopływu nasion ze skrzyni nasiennej do poszczególnych przyrządów wysiewających uzyskuje się za pomocą zasuwek regulacyjnych. Wielkość otworu dopływowego ustala się w zależności od wielkości nasion. Ilość wysiewu na ha reguluje się przez zmianę liczby obrotów wału przyrządów wysiewających, przy czym szybsze obroty powodują zwiększenie ilości wysiewu. Zmianę liczby obrotów wału wysiewającego wykonuje się za pomocą zmiany przełożenia wielostopniowej skrzyni przekładniowej.

Wałeczkowy przyrząd wysiewający

Wałeczkowy przyrząd wysiewający należy do najbardziej rozpowszechnionych u nas przyrządów wysiewających. Przyrząd ten jest umieszczony w dolnej części skrzyni nasiennej. Skrzynia nasienna przykryta pokrywą ma ukośnie ustawione ściany w celu zapewnienia opadania nasion w kierunku otworów prowadzących do przyrządów wysiewających. W celu utrzymania nasion w stałym ruchu, w dolnej części skrzyni umieszczone jest obracające się mieszadło-wałek z krótkimi prętami. W skrzyni znajdują się poprzeczne przegrody, zapobiegające przesuwaniu się nasion na stronę w czasie przechyleń siewnika w terenie falistym. W maszynach dostosowanych do wysiewu drobnych nasion każdy przyrząd wysiewający ograniczony jest przegródką. Umożliwia to stosowanie mniejszych ilości nasion, gdyż przy normalnym siewie wysiewa się tylko do poziomu l/s pojemności skrzyni. Wysiewanie przy mniejszych ilościach nasion w skrzyni może być powodem opustów w wypadku bocznych przechyleń, czemu w pewnym stopniu zapobiegają przegrody. Główną częścią roboczą wałeczkowego przyrządu wysiewającego jest żłobkowany wałek wygarniający ziarno. W zależności od kierunku obrotu wałka wysiew może być dolny, stosowany do wysiewu nasion drobnych lub górny, stosowany do wysiewu nasion grubych, np. bobiku, łubinu itp. W przyrządzie wałeczkowym ilość wysiewanych nasion reguluje się przez przesuwanie wałka żłobkowanego w obudowie przyrządu wysiewającego. Im bardziej wsunięty zostanie wałek żłobkowany do obudowy, tym większy otrzymuje się wysiew, i odwrotnie. Na miejsce wysuwanego wałka żłobkowanego wchodzi nieobracający się wałek gładki z przesuwkami. Wałki żłobkowane i wałki gładkie przyrządów wysiewających osadzone są na wspólnym wałku napędowym, który można przesuwać dźwignią regulacji wysiewu. Zmianę nastawienia ilości wysiewu przyrządów wałeczkowych wykonuje się ręczną dźwignią, umieszczoną na tylnej ścianie skrzyni siewnika, przesuwającej równocześnie wszystkie wałeczki przyrządów wy siewających. W wałeczkowym przyrządzie wysiewającym wstrząsy i nachylenia, jak również szybkość obracania się wałka wysiewającego nie wywierają zbyt dużego wpływu na równomierność wysiewu, co ma duże znaczenie przy pracy ciągnikiem. Przyrząd ten jednak nie jest dostatecznie uniwersalny i niekiedy uszkadza większe nasiona.