Archive for the ‘Zraszacze’ Category

Odstępy między zraszaczami

Odstępy między zraszaczami uzależnione są również od kierunku i siły wiatru, który powoduje jednostronne unoszenie strumienia wody. Zraszaczami obrotowymi można zraszać zarówno powierzchnie kołowe, jak i powierzchnie stanowiące od 1/4 do 3/4 powierzchni koła.Przy takim sposobie zraszania (sektorowym) uzyskuje się bardzo małe powierzchnie zraszane podwójnie, co daje równomierne zraszanie roślin i oszczędność wody. Zraszanie sposobem sektorowym (wycinkowym) o wielkości 73 koła jest bardzo wygodne ze względu na to, że przy kolejnym przemieszczaniu zraszaczy ustawia się je na niezroszonej jeszcze powierzchni pola, co znacznie ułatwia eksploatację deszczowni i zmniejsza szkodliwe dla rozwoju roślin ugniatanie wilgotnej gleby. Do obliczania ilości zapotrzebowania wody na godzinę przy założonej wielkości nawodnienia w mm słupa wody służy następujący wzór: Q = F * h * 10/d*t *1,2 [m3/godz], gdzie: Q [m3/godz] — ilość wody, F [ha] — powierzchnia zraszana, h [mm] — wielkość nawodnienia (miesięczna), d [dni/mies.] — liczba roboczodni w miesiącu, t [godz/doba]— liczba roboczogodzin na dobę, 1,2 — współczynnik zwiększający zużycie wody na jednostkę powierzchni podwójnie zraszanej.

Zraszacze nieruchome

Zraszacze nieruchome, wobec małego zasięgu i dużego natężenia opadu, nie znajdują szerszego zastosowania. Zraszacze wielostrumieniowe wahadłowe, stosowane również rzadko, mają zasięg 14—16 m wzdłuż rury złożonej z pięciometrowych elementów łącznej długości 10—100 m. Dysze o średnicy 0,8—1,5 mm rozstawione w odległościach 25—40 cm pracują przy ciśnieniu 1,5—3 at. Odmianę zraszaczy wielostrumieniowych stanowią zraszacze wielostrumieniowe ruchome, które mogą być przetaczane po polu ręcznie lub za pomocą silnikowej przystawki napędowej. W ZSRR na dużych obszarach pól uprawnych używa się ruchomych deszczowni dużego zasięgu, do których woda jest doprowadzana kanałem zasilającym. Rozróżnia się dwa zasadnicze typy deszczowni dalekosiężnych: dwuramienną 100 M i strumieniową DDP-30s. Deszczownia dwuramienna o szerokości roboczej 120 m porusza się z prędkością 360 m/godz, podaje 100 1/sek wody, dając średnią intensywność opadu 3 mm/min; wydajność jej wynosi 0,8 do 1,0 ha/godz. przy normatywie 300 m3/ha; obsługiwana jest przez 2 ludzi. Wysokość ciśnienia roboczego wynosi 23 m, ciężar 4,6 t (bez ciągnika). Deszczownia strumieniowa o promieniu zasięgu 60 m przy normatywie 300 m3/ha ma wydajność 0,3 ha/godz; jest obsługiwana przez jednego człowieka. Wysokość ciśnienia roboczego — 80 m, moc potrzebna do napędu pompy odśrodkowej — około 50 KM.

Zraszacz wahadłowy i wielostrumieniowe

Zraszacz wahadłowy składa się z obudowy o przekroju kołowym, w której znajduje się turbinka wodna, i wielodyszowej prądownicy. W dolnej części obudowy umieszczone są dwie przekładnie ślimakowe połączone z wałem turbinki. Końcowa przekładnia ślimakowa połączona jest układem korbowym z prądownicą, wahliwie zamocowaną w obudowie zraszacza. Na obwodzie segmentu prądownicy znajduje się zespół dysz o małej średnicy. Przepływający strumień wody pod ciśnieniem około 2 at napędza łopatki wirnika, który wprawia w ruch obrotowy przekładnie ślimakowe; przekładnie te za pośrednictwem korby połączonej łącznikiem z wahaczem powodują wychylenia prądownicy. W ten sposób zraszacz wykonuje powolny wahliwy ruch, zapewniający bardzo równomierne zraszanie pola w kształcie koła o promieniu 7 m, przy ciśnieniu około 2 at. Dzięki temu, że zraszacze te zapewniają dokładne rozpylenie wody, zastosowanie ich pożądane jest wszędzie tam, gdzie uprawy źle znoszą ubijanie i zamulanie gleby. Regulację kąta wychylenia prądownicy uzyskuje się przez wydłużanie lub skracanie korby połączonej z łącznikiem. Wydłużenie korby zwiększa kąt wychylenia prądownicy, skrócenie zaś zmniejsza ten kąt. Zraszacze wielostrumieniowe deszczowni przenośnej można podzielić na zraszacze o przewodzie nieruchomym i zraszacze o przewodzie wykonującym ruch wahadłowy.

Zraszacz obrotowy z napędem impulsowo-wahadłowym

Zraszacz obrotowy z napędem impulsowo-wahadłowym zbudowany jest podobnie jak zraszacz obrotowy turbinkowy ZO-1 z tą różnicą, że zamiast turbinki powodującej obrót rury strumieniowej wyposażony jest w dwuramienną dźwignię-wahacz, zaopatrzoną z jednej strony w nastawny przeciwciężar, a z drugiej w regulowaną łopatkę. Łopatka jest tak ustawiona w stosunku do uderzającego w nią strumienia wody, że siła uderzenia rozkłada się na siłę boczną, powodującą nieznaczne obrócenie prądownicy zraszacza dookoła osi pionowej oraz siłę pionową, która powoduje pchnięcie łopatki z wahaczem w dół. Umocowany na drugim ramieniu wahacza przeciwciężar powoduje powrót łopatki w położenie górne. W ten sposób uzyskuje się stopniowy obrót zraszacza dookoła osi pionowej oraz częściowe rozbicie strumienia wody i lepsze zroszenie pola w pobliżu zraszacza. Przez zmianę kąta ustawienia łopatki na wahaczu można uzyskać zmianę prędkości obracania się zraszacza. Natomiast przez przesuwanie przeciwciężaru na ramieniu wahacza uzyskuje się zmianę częstotliwości wychyleń wahacza, jak również zmianę prędkości obracania się prądownicy. Do lepszego rozbijania strumienia wody służy regulowany (wTkręcany i wykręcany) rozdzielacz strugi przedstawiający sobą sworzeń na końcu dyszy rury strumieniowej. Promień zasięgu strumienia wody wynosi około 15 m przy ciśnieniu około 4 at.

Zraszacz obrotowy (turbinkowy)

Zraszacz obrotowy (turbinkowy) zbudowany jest z pionowej nieruchomej rury podpartej na przenośnym trójnogu-statywie; na rurze tej osadzona jest obrotowo, skierowana ukośnie w górę rura strumieniowa — prądownica zakończona dyszą. W czasie pracy strumień wody wyrzucany pod ciśnieniem z dyszy zraszacza uderza w łopatki turbinki osadzonej na wałku równoległym do osi zraszacza i za pośrednictwem dwóch przekładni ślimakowych powoduje obracanie się prądownicy zraszacza z prędkością około 20 obr/godz. Zraszacz tego typu najlepiej pracuje przy ciśnieniu około 4 at (minimum 1,5 at). Zasięg strumienia wynosi około 13 m, przy czym zasięg działania, jak również stopień rozbicia strumienia wody na odpowiedniej wielkości krople zależą od ciśnienia wody i średnicy dyszy.

Deszczownie całkowicie przenośne

Deszczownie całkowicie przenośne mają wszystkie części przenośne i zaopatrzone są w agregaty pompowe zmontowane zwykle na lekkim podwoziu na kółkach lub na ciągniku. Przy stosowaniu tego rodzaju deszczowni wodę czerpie się ze strumyków, rzek, stawów itp. Zaletą deszczowni całkowicie przenośnej jest możliwość wykorzystania tej samej deszczowni w różnych miejscach, co obniża koszty zainstalowania w przeliczeniu na jednostkę powierzchni. Każda deszczownia oprócz pompy, silnika napędowego, sieci rur doprowadzających wodę, hydrantów itp. zaopatrzona jest w zależności od jej wydajności roboczej w odpowiednią liczbę zraszaczy. Można wyróżnić trzy zasadnicze typy zraszaczy: zraszacze obrotowe (o napędzie turbinkowym) zraszające kołowe powierzchnie pola za pomocą wirującego strumienia wody, zraszacze obrotowe o napędzie impulsowo-wahadłowym, zraszające również kołowe powierzchnie lub wycinki kół za pomocą wahadłowych lub posuwisto-zwrotnych ruchów dyszy jedno- lub wielostrumieniowych oraz zraszacze wahadłowe i zraszacze wielostrumieniowe o niezbyt dużym zasięgu, zraszające wąskie, długie pasy szerokości od 12 do 16 m i długości 50—100 m.

Budowa i regulacja deszczowni i urządzeń zraszających

Deszczownie stałe są to urządzenia, w których wszystkie części składowe zmontowane są na stałe. Zazwyczaj deszczownie takie są zasilane wodą z wodociągów lub stałych agregatów pompowych ustawionych w budynkach. Woda tłoczona jest do ułożonych pod ziemią rurociągów, na których w odpowiednich miejscach zainstalowane są zraszacze stałe lub przenośne. Zaletami tego rodzaju deszczowni są: stała gotowość do pracy, małe zapotrzebowanie obsługi, duża wydajność i dobre zabezpieczenie wszystkich urządzeń przed uszkodzeniem. Deszczownie półprzenośne są to urządzenia najczęściej stosowane, składające się zarówno z części stałych, jak i przenośnych. Stacje pomp oraz główne rurociągi podziemne są przeważnie stałe; na nich w odpowiednich odległościach buduje się studzienki hydrantowe, do których podłączone są przenośne rurociągi nadziemne z przenośnymi zraszaczami, które rozmieszczone są w odpowiednich odległościach od siebie.

Urządzenia zraszające

Zależnie od wielkości i kształtu zraszanego terenu sieć rozdzielczą stałą wykonuje się jako sieć otwartą (rozgałęziohą) lub jako sieć zamkniętą (obiegową). Sieć otwartą stosuje się w terenach o wydłużonym kształcie, sieć zaś zamkniętą w terenach o kształcie zbliżonym do prostokąta. Wybór układu sieci i długość bocznych odgałęzień powinny być ustalone na podstawie dokładnych obliczeń hydraulicznych. Długość bocznych odgałęzień nie powinna przekraczać 200 m. Szybkość przepływu wody powinna wahać się w podziemnych przewodach stałych w granicach od 1 do 1,5 m/sek, w przewodach zaś przenośnych od 1,5 do 2 m/sek. Rurociągi stałe, podziemne układa się na głębokości 0,7—1,0 m. Najczęściej stosuje się rury żeliwne betonowe lub żelbetonowe albo azbestowo-cementowe. Do łączenia rur używa się różnego typu złącz sztywnych.Rurociągi nadziemne przenośne wykonuje się z reguły z rur stalowych ocynkowanych lub aluminiowych. Rurociągi aluminiowe są lżejsze od stalowych, lecz cena ich jest znacznie wyższa. Rurociąg składa się z odcinków długości zwykle około 6 m, łączonych za pomocą złącz sztywnych lub elastycznych. Złącza elastyczne umożliwiają łączenie odcinków rur, których osie odchylają się pod niewielkim kątem. Przy zastosowaniu złączy sztywnych połączenie rur ustawionych niewspółosiowo jest niemożliwe. W związku z tym połączenia sztywne stosuje się do łączenia zraszaczy z rurami. Do rozdzielania wody na poszczególne odcinki rurociągu stosuje się różnego rodzaju kształtki i rozgałęźniki. Prawidłowy dobór średnicy przewodów rurowych powinien uwzględniać zarówno koszt instalacji, jak i koszt zużycia energii do napędu pompy. Koszt rurociągu wynosi niejednokrotnie więcej niż 60% kosztu całego urządzenia, dlatego dąży się do stosowania rur o możliwie małych średnicach. Jednakże zmniejszenie średnicy rurociągu, którym ma przepływać określona ilość wody wymaga zwiększenia prędkości jej przepływu, co powoduje wzrost oporów tarcia, dodatkowy spadek ciśnienia w rurociągu, a zatem konieczność zastosowania pomp wytwarzających wyższe ciśnienie i zainstalowania silnika o większej mocy. Wskutek tego wzrastają koszty zakupu agregatu i zużycia paliwa lub energii elektrycznej. Przepływowi wody w rurociągu przeciwstawia się opór przepływu, na którego pokonanie zużywa się część energii przepływu, co objawia się spadkiem ciśnienia (wysokości tłoczenia). Opór przepływu zwiększa się wraz ze wzrostem długości rurociągu, prędkość przepływu, wydatku cieczy oraz ze zmniejszeniem się średnicy rurociągu. Opór ten zależy również od gładkości ścian rurociągu, liczby zmian kierunku, wielkości załamań itp.Urządzenia zraszające mogą być wykonywane bądź w formie samodzielnych zraszaczy, bądź też jako końcówki natryskowe umieszczone bezpośrednio na odcinkach rurociągu. Zraszacze typu samodzielnego muszą być wyposażone w urządzenia zmieniające samoczynnie w sposób ciągły kierunek natrysku, pozwalając w ten sposób na równomierne pokrycie wodą całej powierzchni wokół zraszacza.